بهروز غریبپور کارگردان و طراح اپرای عروسکی «مولوی» که این روزها در تالار فردوسی اجرا میشود در گفتوگو با پایگاه اطلاعرسانی موسیقی ایران درباره اثر تازهاش اظهار کرد: بعد از اجرای اپرای «رستم و سهراب»، قصد داشتم که این حرکت ادامه یابد و منحصر به یک اجرا نشود و قصدم این بود که اپرا را با صورتی نو در ایران زنده و معرفی و زمینه حیات آن را فراهم کنم.
وی افزود: کوششام این بود اثر دومی که بعد از رستم و سهراب میآید در ادامه آن و براساس مضامین ملی ما باشد. با آقای چکناواریان صحبتهای زیادی درباره اجرای داستان سیاوش و رستم و اسفندیار شده بود اما تامین بودجه اجرای این آثار بسیار دشوار بود. از آنجا که میخواستم گروهام فعال بماند بنابراین با حداقل بودجه اثر دوم را اجرا کنیم. اثر دوم براساس مکبث اثر وردی کار شد.
غریبپور ادامه داد: با تمهیدی که به کار بردم تالار فردوسی به عنوان یک سالن اپرای عروسکی در ایران معرفی شد و ادامه حیات داد و از طرفی گروه تئاتر عروسکی آران هم به تجارب قبلیشان افزوده شد. در اثر سومام تلاش کردم به وعدهای که در زمینه اپرا در کشور داده بودم عمل کنم.
کارگردان اپرای موفق «عاشورا» بیان کرد: من همواره بر این باور بودهام که تعزیه یک اپرای ایرانی است بنابراین اپرای «عاشورا» را کار کردم. این اثر زمینه معرفی اپرا در ایران را بیشتر فراهم کرد. کسانی که با این هنر مخالفت داشتند و معتقد بودند که اپرا در اختیار موضوعات غیرایرانی است و جایگاهی در بین مردم ندارد با اجرای این اثر از نظر خود بازگشتند. اپرای «عاشورا» این شرایط را فراهم کرد تا اپرا به عنوان یک هنر تودهای معرفی شد. من پیش از این هم معتقد بودم که ما بایستی اپرا را چنان معرفی کنیم که اگر خلایی در اجرای این هنر ایجاد شد مردم خواستار اجرای آن باشند.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: در نظر داشتم اپرای «لیلی و مجنون» اثر حاجی بیگاف را کار کنم چرا که معتقد بودم برخلاف اجرای ضعیفاش، موسیقی بسیار قدرتمندی دارد. با دکتر ایمانیخوشخو معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در این باره صحبت کردم که ایشان گفتند چرا اثری درباره مولوی کار نمیکنید؟ من خاطرنشان کردم اگر مسائل مالی آن فراهم شود من این اپرا را کار میکنم. بنابراین با توافقات شفاهی که بین ما صورت گرفت این کار را از اسفندماه سال گذشته آغاز کردم.
غریبپور درباره کیفیت اپرای مولوی گفت: معتقد بودم که لیبرتو (متن اپرا) این اثر باید در شأن شخصیت مولوی باشد. از این رو نه من چنین قدرتی برای شعر گفتن درباره مولانا داشتم و نه شاعری وجود دارد که بتواند به زبان مولوی زندگی او را معرفی کند. بنابراین راه دشواری پیش رو بود اما خوشبختانه با استفاده از اشعار خود مولانا به نظر میرسد که موفق شده باشم زندگی او را در قالب اپرا روایت کنم.
کارگردان اپرای «مولوی» ادامه داد: برای متن این اپرا، از مثنوی و کلیات شمس استفاده شده است و به جز یکی دو مورد که از اشعار ناصرخسرو و حافظ اشارات کوچکی آورده شده است مابقی از اشعار خود مولانا است.
وی درباره تحقیق و پژوهش در این اثر اظهار کرد: سعی کردم از مجموعه آثاری که درباره مولانا وجود داشته است استفاده کنم. روایت دکتر سبحانی و کریم زمانی به نظر روایت درستی از زندگی مولوانا باشد و در مجموع چون زندگی مولوی و بهخصوص ارتباطاش با شمس در پردهای از ابهام قرار دارد کوشش کردم هم تاریخ را رعایت کنم و هم دید شخصی و تخیلات خودم را در آن دخالت دهم. با جمعآوری همه وقایعی که وجود داشت من از پراکندگیهای تاریخ صرف نظر کردم و تجمیع دراماتیک کردم و متن نهایی بعد از چند بار بازبینی آماده شد.
غریبپور هزینه تولید این اپرا را حدود یکصد و پنجاه میلیون تومان برآورد کرد و افزود: ترکها سالیانه میلیونها یورو هزینه میکنند تا به جهان بگویند مولانا به آنها تعلق دارد بنابراین هزینههایی که برای این اپرا خواهد شد و تاثیر شگرف فرهنگی آن در جامعه در مقابل آن هزینهها رقمی ناچیز است.
کارگردان اپرای «مولوی» درباره ویژگیهای یک اپرا گفت: اپرا تلفیق موسیقی و تئاتر است و من به این هنر، هیچگاه به صورت تئاتری صرف نگاه نکردهام. بنابراین کسی میخواهد اپرا کار کند باید موسیقی را هم بفهمد و هم آن را خوب بشناسد تا بتوانید یک لیبرتو بنویسد. من در کودکی ویلن یاد میگرفتم، در دانشکده سلفژ خواندم و به اندازه کافی اپرا دیدهام، همچنین زمینه شعری هم در خود دارم. در نتیجه مبنای اصلی برای تولید یک اپرا، تسلط بر تئاتر و موسیقی است.
در اپرای «مولوی» بیش از 20 بازیدهنده از گروه تئاتر عروسکی «آران» حضور دارند که حدود یکصد عروسک را باز میدهند. این اپرا با حمله مغول آغاز میشود اما در پایان کار با تسلیمشدن و سر تعظیم فرود آوردن مغول به فرهنگ ایرانی به پایان میرسد.
محمد معتمدی، همایون شجریان، حسین علیشاپور، علی خدایی و چند خواننده موسیقی سنتی و کلاسیک در این اپرا نقشخوانی کردهاند.
اپرای «مولوی» هر روز ساعت 30/18 در تالار فردوسی میزبان علاقهمندان است.